Kulay Dugong Grado

 

 

 

Marahan siyang umupo sa kanyang kama at napabuga ng malakas na hangin bago binuksan ang sulat galing sa Inang niya.

Nanginginig ang mga kamay na pinunit niya ang dulo ng sobre at malakas ang tahip ng dibdib na sinimulang basahin ang nilalaman niyon.

“Nak, sabik na kaming lumuwas diyan para sa araw ng pagtatapos mo. Nanghiram kami ng tatlong libong piso kay Kapitana para ibili ka ng bagong barong kaya huwag ka nang mag-aalala sa susuotin mo. Sabi pa ng tatang mo ay maglilitson daw kami ng manok at dadalhin diyan. Masyado siyang sabik sa pagtatapos mo. Gab, pinasaya mo ng labis ang Nanang at Tatang dahil nagawa mong tapusin ang kolehiyo kahit na naghihikahos tayo. Siyanga pala, sunduin mo kami sa pantalan sa darating na linggo. Hindi namin kabisado ang pasikot-sikot diyan at baka maligaw pa kami. Huwag mong kalimutan na magpasalamat sa Diyos. Mahal ka namin.- Inang at Tatang.”

Biglang lumabo ang paningin niya sa nabasa. Hindi niya namalayan na ang mga luhang kanina’y nag-aamba pa lang ay tuluyan nang dumaloy sa kanyang pisngi. May kung anong kirot siyang nadama sa dibdib. Bawat titik ay parang matulis na bagay na tumutusok sa kanyang buong sistema. Pakiwari niya ay isa siyang sundalong nasa gitna ng labanan na biglang naubusan ng bala. Hindi niya alam ang dapat gawin.

“Inang… Tatang…” sambit niya sa pagitan ng paghikbi. “Patawad…” Inilapag niya ang sulat galing sa magulang at kinuha ang isa pang sulat galing sa Dekano nila. Sinasabi roon na bagsak siya sa isang asignatura. Kulay pulang titik F ang grado niya dahil sa proyektong hindi niya nagawang ipasa. Kursong Inhinyero ang kinukuha niya at isang globo na proyekto sa asignaturang History ang hindi niya nagawang ipasa dahil sa medyo may kamahalan. Ayaw niyang humingi ng dagdag na pera sa mga magulang dahil alam niyang hirap na hirap na ang mga itong kumayod makapag-aral lang siya.

Sinubukan niyang maki-usap sa kanyang guro pero mukhang malabo nang pagbigyan nito ang hihilingin niya dahil sa alam niyang ayaw nito sa kanya.

Isa siya sa mga lider ng mga estudyanteng oposisyon. Nakikipag-debate at nagra-rally sa labas ng Administration Building para sa kapakanan ng mga estudyanteng mahirap katulad niya samantalang ito ay Presidente ng Kapisanan ng mga Guro sa unibersidad na pinapasukan niya.

Minsan, naisip niyang tumigil na dahil halos lahat ng guro ay mainit ang mga mata sa kanya. Palagi silang nagbibigay ng pagsusulit sa tuwing wala siya at naroon sa harap ng eskwelahan sumisigaw ng “Mababang Matrikula para sa mga Estudyanteng Dukha!” Sa tuwing susubukan niyang kumuha ng espesyal na pagsusulit ay triple ang hirap ng mga tanong na ibibigay ng mga ito sa kanya pero sa awa ng Diyos ay halos lahat ng mga katanungan ay nasagot niya ng tama.

“Bago kayo pumasok sa paaralang ito ay dapat alam niyo na ang mga patakaran. Ang paaralang ito ay hindi ipinatayo para sa kawang-gawa at sa mga kabataang maralita. Ang mga tulad mo ang siyang dahilan kung bakit natututong lumabag ang ibang mga estudyante sa palatuntunan ng paaralan. Kayo ay masamang ehemplo na dapat ituwid ang mga baluktot na paniniwala.” Naalala pa niyang sabi nito matapos niyang dumating nang huli sa klase.

“May mga patakaran ang paaralan na hindi pabor sa mga katulad naming mahirap kaya dapat naming ipaglaban at isigaw  para mabigyan ng karampatang aksyon, Sir Doctorem.” biglang nagtagis ang bagang nito na para bang pinipigilan ang sarili na ilabas lahat ng pagka-disgusto tungo sa sinabi niya.

“Sinisira niyo ang pangalan at imahe ng paaralan!” Biglang tumaas ang tono nito.

“Ipinaglalaban lang namin ang aming karapatan, Sir.”

“Hindi niyo alam ang inyong ginagawa at kung saan kayo dadalhin ng paniniwalang iyan ay pagsisihan niyo sa bandang huli.”

Ang mga salitang iyon ang paulit-ulit na naririnig niya mula nang malaman niyang bagsak siya sa asignatura nito. Dapat ba siyang magsisi? Dapat ba na hindi na lang siya sumali sa mga aktibistang estudyante?

Muli siyang napatingin sa sulat at sa kulay dugong letrang F. Ilang sandali niya iyong pinasadahan ng tingin bago nilukomos at itinapon sa basurahan.

Hindi niya aakalain na ang isang titik na iyon ang magiging dahilan kung bakit maaaring hindi siya makakapagtapos ngayong taon.

Ipinilig niya ang ulo. Tinungo niya ang lumang mesa na ginawa pa mismo ng kanyang Tatang. May dapat pa siyang tapusin.

Kinuha niya ang kanyang lapis at nagsimulang gumuhit. Isang pahalang na linya mula sa itaas. Sunod naman ay ang apat na maliliit na tunod na nakaturo sa apat na direksyon. Napatingin siya sa kanyang orasan. Ala-una na ng umaga pero hindi pa rin siya tapos. Marami pang kulang. Kailangan niyang bilisan. Tagatak na ang pawis at halos hindi na niya maimulat ng maayos ang mga nanlalalim na mata dahil sa antok pero kailangan niyang tapusin iyon.

Mataas na ang sikat ng araw nang matapos siya. Nanlalatang napahiga siya sa kama. Pakiramdam niya ay biglang nawalan ng lakas ang bawat daliri sa kanyang mga kamay. Nakaramdam siya ng pamamanhid ng batok. Para na siyang hinihila ng kanyang tulugan dahil sa sobrang antok pero agad niyang pinigilan ang sarili. Dali-dali siyang pumasok sa banyo at naghilamos. Ibinalot niya sa plastik ang pinaghirapan niyang pag-asa. Hindi na siya nag-abalang magbihis pa ng bagong damit. Nagmamadali siya lumabas ng kwarto.

“Gab, ang aga mo yata? Gusto mong mag kape?” Inabutan niya ang may-ari ng bahay na inuupahan niya na abala sa pagwawalis ng bakuran.

“Salamat na lang po Aling Melda pero kailangan kong makapunta sa  paaralan ng maaga.” Nagpaalam siya rito bago tumakbo papuntang sakayan ng jeep.

Halos gusto na niyang hilingin sa drayber na bilisan nito ang pagpapatakbo sa jeep. Gusto niyang mauna bago ang taong iyon.  Hinigpitan niya ang paghawak sa bagay na iyon. Ito ang kanyang huling baraha kaya dapat niyang ingatan.

Ilang minuto pa at narating na rin niya sa wakas ang unibersidad. Malalaki ang hakbang na tinungo niya ang opisina ng Arts and Sciences. Habol niya ang hininga nang makarating sa harap ng opisina ng taong sadya niya.

“Sarado pa.” Sambit niya sa isip nang mabasa ang karatulang nagsasabing sarado pa. Nagpasiya siyang sumalampak sa harap ng pinto. Noon lang niya mas lalong naramdaman ang pagod. Humilig siya sa pader at ipinikit ang mga mata.

Ito ang huling araw para sa kanya. Huling pagkakataon. Huling pag-asa.

“Maaari ko bang malaman kung bakit nakasalampak ka sa harap ng opisina ko?” bigla siyang naalimpungatan nang may nagsalita sa kanyang harapan. “Balak mo bang magsagawa ng rally?”

Agad siyang tumayo at dinampot ang dala. “Good morning, Sir.” bati niya rito.

Napatingin ito sa hawak niyang plastik. “Ano iyan? Mga gagamitin mo sa isasagawa mong rally ngayong araw dahil binigyan kita ng bagsak na grado?”

Umiling siya. “Hindi po, Sir.” Inilabas niya ang iginuhit na mapa sa plastik at iniabot dito.

Hindi nito kinuha. “Ano iyan?” Tanong nito.

“Kinabukasan ko po, Sir.”

Tinapunan siya nito ng nagtatanong na tingin bago alanganing kinuha ang nasa kamay niya. Nakita niyang biglang nanlaki ang mga mata nito nang makita kung ano iyon.

“Alam kong huli na pero susubukan ko pa rin, Sir. Hindi ko inaasahan na mahirap pa lang gumuhit ng isang buong mapa ng daigdig na kompleto lahat ng detalye. Hindi ko kaya ang globo dahil mas maraming materyales na kakailanganin kaya mapa na lang.”

Hindi ito nakapagsalita. Nakatitig lang ito sa mapang ipinasa niya.

Maya-maya pa ay bigla itong humalakhak nang malakas. Kunot ang noong napatingin siya rito. Bigla siyang kinabahan lalo na nang ibinalik nito sa kanya ang mapa.

“Sir…” Pakiwari niya ay may kung anong nakabara sa lalamunan niya.

“Kunin mo. Hindi ko kailangan ang mapang iyan.”

Biglang nalaglag ang kanyang balikat sa sinabi nito. Napayuko siya. Ikinuyom niya ang dalawang kamao. Wala na. Huli na ang lahat.

Naramdaman niyang kinuha nito ang kamay niya at inilagay ang mapa. “Hindi ko kailangan ang mapang iyan dahil wala akong karapatan. Hindi iyan isang proyekto kundi isang obra.” bigla siyang napatingin sa kanyang guro. Nagulat siya nang makitang nakangiti ito habang nakatingin sa kanya. “Ang isang obra ay walang kapantay na grado, Gab Mateo. Inaamin kong ayaw ko sa mga estudyanteng katulad mo pero isa akong guro na gustong makita ang kanyang estudyante na maabot ang kanilang pangarap. Sinusubukan lang kita kung hanggang saan ang kaya mong gawin at nakita ko iyon ngayon.” May kinuha ito sa bag at iniabot sa kanya ang isang nakatuping papel.

“Sir?”

“Ikaw na ang magbigay kay Mr. Robite. Sabihin mong iyan ang gusto kong ibigay sa kanya ngayong araw. Dumating ka man ngayon o hindi, iyan na ang magiging grado mo.”

Tiningnan niya ang nakasulat sa papel.

Gab Mateo- 1.25 (Pass)

“S-Salamat, Sir.”

Tinapik nito ang balikat niya. “Ako ang dapat na magpasalamat. Salamat sa realisasyon na hindi lahat ng desisyon namin ay tama. Huwag kang mag-alala. Pinag-usapan na namin ang mga dapat baguhin sa sistema ng paaralan.”

Sumilay ang ngiti sa kanyang labi. Hindi ang kulay dugong grado ang hahadlang sa pag-abot niya sa kanyang pangarap. Nakangiting siyang tumalikod at ikinuyom ang kamao sa ere bilang pagpapasalamat.

                                                                        WAKAS